Rhodiola

Rhodiola (Rhodiola rosea), ook wel rozenwortel of gouden wortel genoemd, is een vetplant die groeit in koude, bergachtige en arctische streken — van Scandinavië en Siberië tot de Alpen en de Himalaya. De wortel ruikt licht naar rozen, vandaar de naam.

Rhodiola heeft een lange traditie in de volksgeneeskunde van Rusland, Scandinavië en Centraal-Azië. Vikingen zouden het hebben gebruikt voor kracht en uithoudingsvermogen, en in Siberië werd de wortel ingezet om kou, vermoeidheid en zware arbeid beter te doorstaan. In de Sovjet-Unie werd Rhodiola in de 20e eeuw uitgebreid onderzocht als 'adaptogeen' voor sporters, soldaten en kosmonauten.

Door de zware groeiomstandigheden ontwikkelt de plant een rijk profiel aan actieve stoffen.

De belangrijkste werkzame stoffen zijn rosavinen en salidroside, naast diverse polyfenolen.

Rhodiola wordt gerekend tot de adaptogenen: kruiden die het lichaam helpen zich aan te passen aan stress en de balans te herstellen. Onderzoek suggereert dat Rhodiola invloed heeft op stresshormonen (zoals cortisol) en op signaalstoffen in de hersenen die met energie, stemming en concentratie te maken hebben.

Anders dan een opwekkend middel werkt een adaptogeen ondersteunend en regulerend, zonder de pieken en dalen van bijvoorbeeld cafeïne.

Rhodiola wordt traditioneel en in onderzoek vooral in verband gebracht met:

• Meer veerkracht en weerstand tegen stress
• Het verminderen van mentale en fysieke vermoeidheid
• Betere concentratie en helderheid, juist onder druk
• Ondersteuning van energie en uithoudingsvermogen
• Een positievere, stabielere stemming

Rhodiola wordt vaak gebruikt in periodes van drukte, examens of intensieve training, en gecombineerd met ashwagandha of B-vitamines.

Rhodiola wordt over het algemeen goed verdragen, maar let op het volgende:

• Door het activerende karakter kun je het beter overdag innemen; laat in de avond kan het de slaap verstoren.
• Bij hoge doseringen kunnen sommige mensen lichte onrust of prikkelbaarheid ervaren; bouw rustig op.
• Gebruik je medicatie tegen depressie, angst of bloeddruk, of antistollingsmiddelen? Overleg dan eerst met je arts.
• Wees voorzichtig bij een bipolaire stoornis; overleg met een behandelaar.
• Tijdens zwangerschap en borstvoeding is er onvoldoende onderzoek; gebruik dan alleen in overleg met een arts.

Rhodiola is een voedingssupplement en geen vervanging voor een medische behandeling.

Rhodiola behoort tot de beter onderzochte adaptogenen.

• Klinische studies (o.a. Darbinyan e.a., 2000; Olsson e.a., 2009) onderzochten effecten op vermoeidheid, stress en mentale prestaties, met overwegend positieve resultaten.
• Reviews in o.a. Phytomedicine vatten het onderzoek naar stress en uitputting samen.
• Het Europese geneesmiddelenagentschap (EMA) erkent het traditionele gebruik van Rhodiola bij tijdelijke stressklachten zoals vermoeidheid en zwakte.

Veel studies zijn relatief klein; grotere, langere studies zijn gewenst voor stevigere conclusies.