Vlierbes

De vlier (Sambucus nigra) is een struik die overal in Europa langs bosranden, heggen en waterkanten groeit. In het voorjaar draagt hij romige, geurige bloemschermen, in het najaar trossen dieppaarse besjes. Zowel de bloemen als de bessen worden al eeuwenlang gebruikt.

De vlier had in veel Europese culturen een bijna magische status — de boom werd geassocieerd met bescherming en gezondheid en stond vaak dicht bij huis. Hippocrates noemde de vlier al zijn 'medicijnkast'. Traditioneel werden de bessen verwerkt tot siroop, sap en wijn om de weerstand te ondersteunen, vooral in het koude seizoen.

Onze bessen komen uit Europese teelt en pluk.

Vlierbessen zijn rijk aan antioxidanten, met name anthocyanen — de paarse kleurstoffen die ook in bosbessen zitten — naast vitamine C en flavonoïden.

Deze stoffen helpen het lichaam beschermen tegen oxidatieve stress en worden in verband gebracht met ondersteuning van het natuurlijke afweersysteem. Laboratoriumonderzoek suggereert dat vlierbes-extracten invloed kunnen hebben op de manier waarop het immuunsysteem reageert, vooral tijdens het verkoudheids- en griepseizoen.

In een geconcentreerd extract zijn deze anthocyanen sterk aanwezig.

Vlierbes wordt traditioneel en in onderzoek vooral in verband gebracht met:

• Ondersteuning van het natuurlijke afweersysteem
• Extra weerstand tijdens het koude seizoen
• Antioxidatieve bescherming tegen oxidatieve stress
• Ondersteuning van de luchtwegen bij verkoudheid
• Een prettige boost aan vitamine C en plantaardige kleurstoffen

Vlierbes wordt vaak gecombineerd met vitamine C, zink of propolis voor extra weerstandsondersteuning.

Rijpe, verwerkte vlierbessen zijn veilig, maar let op het volgende:

• Eet nooit rauwe of onrijpe vlierbessen of andere delen van de plant: die bevatten stoffen die misselijkheid en maagklachten kunnen geven. Door verhitting/verwerking verdwijnen deze — gebruik daarom alleen bereide producten of extracten.
• Bij overgevoeligheid voor vlier kun je het beter vermijden.
• Heb je een auto-immuunziekte of gebruik je afweer-onderdrukkende medicatie? Overleg dan met je arts, omdat vlierbes het immuunsysteem kan ondersteunen.
• Tijdens zwangerschap en borstvoeding is er weinig onderzoek; gebruik dan alleen in overleg met een arts.

Vlierbes is een voedingssupplement en geen vervanging voor een medische behandeling.

Vlierbes is een van de meer onderzochte 'weerstandskruiden'.

• Klinische studies (o.a. Zakay-Rones e.a., 2004; Tiralongo e.a., 2016) onderzochten het effect op de duur en ernst van verkoudheids- en griepklachten, met bemoedigende resultaten.
• Een review en meta-analyse (Hawkins e.a., 2019) concludeerde dat vlierbes bovenste-luchtwegklachten kan verkorten.
• Laboratoriumonderzoek bevestigt het hoge gehalte aan antioxidanten en anthocyanen.

De resultaten zijn positief, al pleiten onderzoekers voor grotere studies ter bevestiging.